Văn bản Luật Giáo dục (Văn bản hợp nhất số 10/VBHN-VPQH) là sự hợp nhất giữa Luật Giáo dục năm 2019 và những nội dung sửa đổi, bổ sung quan trọng từ Luật số 123/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).
Dưới đây là tóm tắt các nội dung cốt lõi và các điểm mới nổi bật nhất của luật này:
1. Mục tiêu và Nguyên lý Giáo dục
• Mục tiêu: Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, tri thức, văn hóa, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp; đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế.
• Nguyên lý: Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.
2. Hệ thống Giáo dục Quốc dân
Hệ thống giáo dục là hệ thống mở, liên thông bao gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên với các cấp học:
• Giáo dục mầm non: Nhà trẻ và mẫu giáo.
• Giáo dục phổ thông: Tiểu học (05 năm), Trung học cơ sở (04 năm) và Trung học phổ thông (03 năm).
• Giáo dục nghề nghiệp: Sơ cấp, trung học nghề, trung cấp và cao đẳng.
• Giáo dục đại học: Đại học và sau đại học.
3. Các điểm mới nổi bật (từ Luật sửa đổi 2025)
Luật sửa đổi năm 2025 mang đến những thay đổi mang tính đột phá để thích ứng với kỷ nguyên số:
• Phổ cập và Bắt buộc: Xác định giáo dục tiểu học và trung học cơ sở là giáo dục bắt buộc. Nhà nước thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 03 đến 06 tuổi.
• Chuyển đổi số và AI: Nhà nước đầu tư chuyển đổi số toàn diện thông qua phát triển hạ tầng số, nền tảng số và cơ sở dữ liệu quốc gia. Đặc biệt, luật khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát trong cơ sở giáo dục.
• Văn bằng và Chứng chỉ: Văn bằng, chứng chỉ hiện nay được thể hiện dưới dạng giấy hoặc số và có giá trị pháp lý như nhau.
• Miễn học phí: Trẻ em mầm non, học sinh phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông trong các cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí. Học sinh trường dân lập và tư thục sẽ được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí.
4. Vị trí và Vai trò của Nhà giáo và Nhân sự liên quan
Luật mở rộng các khái niệm về đội ngũ tham gia hoạt động giáo dục:
• Nhà giáo: Bao gồm nhà giáo cơ hữu, nhà giáo thỉnh giảng và nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu.
• Nhân sự mới: Bổ sung các quy định cụ thể về Cán bộ quản lý giáo dục, Nhân sự hỗ trợ giáo dục (làm việc ở vị trí chuyên môn nhưng không phải là nhà giáo) và các nhân sự khác.
• Chính sách: Nhà giáo được điều động làm cán bộ quản lý sẽ được bảo lưu các chế độ phụ cấp đối với nhà giáo.
5. Chính sách đối với Người học
• Quyền bình đẳng: Mọi công dân đều bình đẳng về cơ hội học tập, không phân biệt dân tộc, tôn giáo hay địa vị xã hội.
• Học bổng và Tín dụng: Nhà nước có chính sách cấp học bổng khuyến khích cho học sinh trường chuyên, năng khiếu; học bổng chính sách cho sinh viên cử tuyển, học sinh dân tộc nội trú. Đặc biệt, thành lập Quỹ học bổng quốc gia để hỗ trợ đào tạo tài năng và các ngành khoa học cơ bản.
• Ưu đãi dịch vụ: Học sinh, sinh viên được giảm giá vé khi sử dụng các dịch vụ công cộng về giao thông, giải trí, tham quan bảo tàng, di tích.
6. Đầu tư và Tài chính cho Giáo dục
• Quốc sách hàng đầu: Ngân sách nhà nước dành cho giáo dục, đào tạo tối thiểu là 20% tổng chi ngân sách nhà nước.
• Phân bổ cụ thể: Trong tổng chi ngân sách giáo dục, chi cho đầu tư phải đạt ít nhất 5% và chi cho giáo dục đại học đạt ít nhất 3%.
• Xã hội hóa: Khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư vào giáo dục và bảo hộ các quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.
Luật Giáo dục mới này tập trung mạnh mẽ vào việc nâng cao chất lượng thông qua kiểm định và bảo đảm chất lượng, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho việc hiện đại hóa giáo dục bằng công nghệ số và AI.
